فهرست بستن

هنرهای سنّتی

 هنرهای سنتی از میراثهای عمده فرهنگی کشور و محل اصالت‌ها و ارزشها و از زمینههای مطمئن و مناسب برای حرکت آینده هنری است. بدون شک راههای توجه و تقویت این هنرها، ایجاد دورههای آموزش عالی درسطوح گوناگون است تا ضمن مطالعه و پژوهش مستمرو نتیجه بخش، راهیابی به سوی آیندهای پر بار تر میسر گردد.فارغالتحصیلان این رشته با آموزشهای نظری و کارگاهی خود و آشنایی و کار عملی در زمینه هنرهای سنتی قادر خواهند بود، در انجام پژوهشهای هنرهای سنتی و نیز حفظ و احیای این هنرها، به صورت کمک برای کارشناس نقش داشته باشند و اداره واحدها و کارگاههای تولیدی را در چهارچوب ادارات و سازمانهای فرهنگی دولتی یا بخش خصوصی بر عهده بگیرند گفتنی است که این دوره مشترکات قابل توجهی با کارشناسی صنایع دستی دارد.
درس‌های این رشته در طول تحصیل :
دروس پایه :
کارگاه طراحی پایه، هنر وتمدن اسلامی، آشنایی با هنر فرهنگ‌های همجوار، آشنایی با مردم شناسی و روشهای ایران، آشنایی با هنرهای سنتی آن، آشنایی با باستان‌شناسی و روشهای آن.
دروس اصلی :
ترسیم فنی، خطوط و خواندن کتیبههای اسلامی، هندسه نقوش درهنرهای سنتی ایران ، طرح اشیاء در تمدن اسلامی ، حفظ و احیاء هنرهای سنتی، موسیقی از نظر اسلام، آشنایی با موسیقی بومی مناطق ایران، نمایش در ایران .
دروس تخصصی:
کارگاه هنرهای سنتی، کارآموزی پژوهش در هنرهای سنتی

هنرهای سنتی و صنایع دستی، از برجسته ترین مظاهر فرهنگی ملتها محسوب می گردد و کشورهای دارای تمدن کهن همواره از روی محصولات و آثار به جا مانده از هنرهای سنتی و صنایع دستی ادوار گذشته شان مورد سنجش قرار می گیرند .

در کاوشهای باستان شناسی،ابنیه و اشیایی که از گذشته های دور کشف می شوند و امروزه از آنها به عنوان ابنیه و اشیای تاریخی یاد می شود،در روزگاران قدیم به دست توانمند هنرمندان و صنعتگران هنرهای سنتی و صنایع دستی خلق شده اند و بر اثر گذشت زمان،ارزش تاریخی یافته اند و نباید این نکته را از یاد ببریم که همه محصولات و آثاری که در گذشته های دور توسط گذشتگان تولید شده و امروز به دست ما رسیده است، علاوه بر بهره مندی از ارزشهای هنری،حاوی معانی و مفاهیم فرهنگی عمیق و با ارزشی نیز می باشند که امروزه پژوهشگران با مطالعات همه جانبه بر روی آنها،محتوای عظیمی را از گذشتگان به نسل کنونی ما ارائه می دهند .

کشور پهناور ایران نیز که از تمدن کهن و گرانسنگی برخوردار است دارای سرمایه ای عظیم مربوط به هنرهای سنتی و صنایع دستی است که علاوه بر جنبه های هنری و تزئینی،دارای جنبه های کاربردی و مورد استفاده روزمره مردم دورانهای کهن و کنون نیز می باشد . بی تردید آنچه امروزه ما از آنها به عنوان هنرهای سنتی و صنایع دستی یاد می کنیم و برای ما ظهور و ثبوت می یابند،حاصل تلاشهای بی دریغ و دلسوزانه نسلهای گذشته است و اگر چنین نبود دیگر ما اکنون قادر به نشان دادن این آثار و محصولات نبودیم . پس شایسته است که از همه تلاشها و فعالیتهای غیرتمندانه هنرمندان و صنعتگران و همچنین مسئولان و دست اندرکاران این عرصه، نهایت تشکر و قدردانی را داشته باشیم و برای حفظ و احیای رشته های مختلف و متنوع آنها از هیچ کوششی دریغ نورزیم.

هنرهای سنتی و صنایع دستی از چهار بخش اصلی تشکیل یافته اند:

الف:هنر های صناعی

ب:معماری سنتی و هنر های وابسته

ج:نمایش های سنتی و آیینی

د:موسیقی سنتی

که جزئیات آنها به شرح ذیل می باشد:

الف – هنرهای صناعی

۱-دست بافته های سنتی :

دست بافته های داری :  ۱ -تاروپود و گره(قالی بافی و گلیم بافی) / ۲ -تار و پودی(پودگذاری ساده (گلیم دورو) و پودپیچی (ورنی) / ۳ – تلفیقی (گلیم برجسته)

دست بافته های دستگاهی (نساجی سنتی) : ۱  – ساده:کرباس،شمد،شال،احرامی،دارایی،جاجیم،زیلو،عبا، شعر،حوله،برک،چادرشب،شک وموج / ۲ – پیچیده : ترمه،زری و مخمل / ۳ – تلفیقی : مخمل زری

۲-آثار فلزی :

ساخت آثار فلزی : ۱  ـ چکش کاری (دواتگری،ورقه کاری (خم کاری) و فشاری / ۲ ـ ریخته گری / ۳ ـ سازوبست (یراق آلات،قفل سازی و ملیله سازی)

تزیین آثار فلزی : قلم زنی،مشبک،حکاکی و کوفت گری (مفتول کوبی و ورق کوبی)

آثار تلفیقی : ضریح سازی،زیورسازی،علامت سازی و اسلحه سازی

۳-مینا : ۱ – مینای خانه بندی:حجره ای،حفره ای و پنجره بندی / ۲ -،نقاشی مینا ، مینای مرصع

۴-آثار سفالی :

– ساخت سفال: سفالگری با دست،سفالگری با چرخ،سفالگری با قالب و سفال تلفیقی

-تزیین سفال :

                      =تزیین روی بدنه خام : نقش کنده،نقش افزوده،نقش بریده،نقش فشرده ، تلفیقی

                        =تزیین روی بدنه پخته

* لعابدار :زیررنگی،رورنگی،هفت رنگ ، لعاب یکدست

* بدون لعاب خراش

۵-آبگینه : – ساخت شیشه: شیشه گری،شیشه گری قالبی ، تلفیقی

– تزیین شیشه : ۱ – تزیین حین ساخت :چندپوسته کردن،شیشه رنگارنگ،شیشه و فلز ، آبگز کردن / ۲ ـ تزیین بعد از ساخت :مات کردن،نقاشی ، تراش

۶-آثار چوبی : – تراش چوب :حجم چوبی،منبت ، خراطی

– برش چوب :معرق،خاتم، شبکه بری

– آثار تلفیقی :نازک کاری،منبت ـ معرق،معرق ـ مشبک،معرق ـ خاتم

– اتصال فاق و زبانه (برش و بست) :ارسی سازی،گره چینی ، قواره بری

۷-سازسازی : ۱  – فلزی :ریخته گری ، چکش کاری  / ۲ – چوبی :تراش ، برش / ۳ – سفالی :چرخکاری ، بدون چرخ

۸-آثار سنگی :

– تراش :جواهر تراشی،نقش برجسته ، خراطی

– برش :شبکه بری : معرق

– خراش:خراش سطحی (خطوط محیطی طرح) ، خراش عمقی (زمینه)

– روش های تلفیقی

۹-رودوزیهای سنتی :

نخ کشی و رودوزی :چشمه دوزی ، سکمه دوزی

رودوزی : ۱ـ رودوزی طبق بافت پارچه :سوزن دوزی بلوچ،درویش دوزی و تفرشی دوزی / ۲ ـ رودوزی روی طرح چاپ شده : پته دوزی / ۳ ـ رودوزی طبق الگو یا نقشه : نقش دوزی، گبردوزی، بخارا دوزی،خامه دوزی و رشتی دوزی

آرایه دوزی :

ـ آرایه های فلزی : پولک دوزی،ملیله دوزی،گلابتون دوزی،خوس

دوزی،سکه دوزی،زغره دوزی،نقده دوزی و ده یک دوزی

ـ آرایه های مواد مصنوعی : منجوق دوزی

ـ آرایه های شیشه ای : آینه دوزی

ـ آرایه های نخی و پارچه ای : قیطان دوزی و آجیده دوزی

ترکیبی : پیله دوزی

۱۰-چاپهای سنتی :

– چاپ روی پارچه :

مستقیم (قلمکار)

غیرمستقیم : ـ چاپ برداشت

ـ مقاوم (کلاقه ای (مهری و بدون مهر (آزاد) ـ تا و گره خورد (پیچان) )

– چاپ روی کاغذ : (چاپ سنگی و چاپ فلزی)

۱۱-جلدسازی و صحافی :

-جلد سازی (جلد سوخت معرق،جلد ضربی و جلد لاکی روغنی)

-صحافی

۱۲-آثار کاغذی : -کاغذ سازی،کاغذ بری و حجم های کاغذی (پاپیه ماشه)

۱۳-رنگرزی سنتی : ۱ -حمام سرد (کاغذ و الیاف گیاهی …) / ۲  -حمام گرم (الیاف حیوانی و پارچه)

کتابت و نگارگری

خوشنویسی :

ـ انواع خط :کوفی،نسخ و محقق،توقیع،رقاع ورقعه و خط اجاره،ثلث،تعلیق،نستعلیق،شکسته ، تحریر

ـ خطوط کاربردی و روش های اجرایی:توامان،مسلسل،مقنون،مغما،غبار،قطعه نویسی ، کتیبه نویسی

نگارگری :

*طراحی سنتی :شکسته ، گردان

**نقاشی سنتی: نگارگری(مینیاتور)،خیالی نگاری،تذهیب و تشعیر، گل و مرغ

– بوم سازی :ساده،ابری،افشان، روغنی

توضیحات:

*طراحی برای :فرش،گلیم،مینا،کاشی،معرق،منبت،سنگ،رودوزی و جلدسازی

**نقاشی روی : کاشی،چوب،سنگ،شیشه و آینه،گچ،پارچه،چرم،پاپیه ماشه،آهک (فرسک) لاکی روغنی

ب – معماری سنتی و هنرهای وابسته

-رنگ ریزی

-گچ ریزی

-دراندازی

-نقش اندازی

-سفت کاری :

ـ پی سازی و شالوده ریزی : بستر رودخانه،بستر صخره ای ، بستر خاک

ـ زیرسازی : صفه سازی،کرسی چینی،کوره پوش (گربه رو)،بسترسازی کف، کف سازی

ـ اجزاء ارتباطی (پله سازی) : پاکنه،راچینه،رازینه،پلکان،تنده(رامپ)

ـ اجزاء عمودی : اجزاء باربر،اجزاء نیمه باربر،اجزاء و عناصر غیر باربر

ـ شفته ریزی

ـ پوششها

ـ تاسیسات

-نازک کاری :

ـ ملات (آژند) : گل،کاه و گل،گل آهک،ماسه آهک،گچ خاک (گل و گچ)،گچ و ماسه (بند کشی)،گچ و خاک اره (بندکشی)،گچ و آهک،قیر چارو،سرب،پیه دارو و دوغاب

ـ اندود : کاهگل،کاهگل ارزه،گچ،گچ و خاک،سیم گل (سیمگل)،ساروج و گچ

– آمود (هنرهای وابسته به معماری) : گل پخته،کاشی کاری،گچبری،حجاری،شیشه و آیینه کاری،درودگری و تزیینات چوبی،فلزکاری،بند کشی (کود ، تخت،برجسته،فتیله،مهری،الماس تراش حمیل کاشی)،پارچه و چرم و جیر، نقاشی.

ج – نمایشهای سنتی و آیینی

نقالی :

ـ نقالی با استفاده از پرده نقاشی شده : پرده خوانی،صورت خوانی و شمایل گردانی

ـ نقالی بدون پرده نقاشی شده : مناقب خوانی،فضایل خوانی،منظومه خوانی و شاهنامه خوانی شبیه خوانی :

– شبیه مضحک

-شبیه غیر مضحک

نمایش عروسکی :

ـ نمایشهای عروسکی خیمه ای : خیمه شب بازی

ـ نمایشهای عروسکی بدون خیمه : سایه بازی،جی جی وی جی، تکم گردانی

رقصهای نمایشی :

ـ رقصهای نمایشی داستان دار : گل گندم و شاطری

ـ رقصهای نمایشی بدون داستان : عرفانی و غولک

تقلید :

-سیاه بازی،کچلک بازی، بقال بازی

خرده نمایشها :

– معرکه و هنگامه : بازی مسخرگان،به بازی گرفتن حیوانات،انجام کارهای محیرالعقول، رسن‌بازی

مراسم آیینی نمایشی :

– میرنوروزی،مراسم زار،جمر،مراسم آناهیتا (باران خواهی)،کوسه گردی،مراسم شستشو و تدفین مقدسین،مراسم به آسمان رفتن کوروش(ذوالقرنین)

د – موسیقی سنتی

-موسیقی دستگاهی ـ ردیفی

*موسیقی سازی :

ـ زهی :

– مقیدات

زخمه ای : سه تار،تار، بربط،

مجرورات :کمانچه

– مطلقات : سنتور و قانون

ـ بادی:نی

ـ ضربی:تمبک ، دف

*موسیقی آوازی :

– ردیف خوانی (غزل خوانی،مثنوی خوانی،رباعی خوانی و شاهنامه خوانی)

– تصنیف خوانی

– ضربی خوانی

-موسیقی نواحی

*موسیقی سازی

-زهی : ۱ -مقیدات / ۲ – زخمه ای : تنبور،قوپوز،رباب،عود،دوتار ، دیوان /۳- مجرورات :قیچک ، کمانچه / ۴ =مطلقات : چنگ (تنبیره نوبان)

-بادی : ۱ = مقیدات:شمشال،دونیه،نی انبان،بالابان، دونلی  / ۲ =مطلقات(کرنا،بوق،شاخ و نفیر)

ـ ضربی : ۱ = بدون پوست : سنج،زنگ،چغانه،انبر،لوحه های فولادی / ۲ =پوستی: دایره،دف،طبل،دهل و طاس پوستی

*موسیقی آوازی

منظومه خوانی: ۱  ـ منظومه حماسی:اساطیری،عرفانی و دینی، تاریخی  / ۲ ـ منظومه تغزلی:اساطیری،عرفانی و دینی ، تاریخی

مقام خوانی

صنعت بازار کار

فارغ التحصیلان این رشته با آموزشهای نظری و کارگاهی خود و آشنائی و کار عملی در زمینه (هنرهای سنتی ) و اساطیر قادر خواهند بود. در انجام پژوهشهای هنرهای سنتی و نیز حفظ و احیای این هنرها ، بصورت کمک کارشناس نقش داشته و یا اداره واحدها و کارگاههای تولیدی رادر چهار چوب ادارات و سازمانهای فرهنگی دولتی و یا بخش خصوصی بر عهده گرفته در آنها مشغول کار گردند.

توجه: برای دسترسی به مختصری از اطلاعات در مورد هر یک از رشته های زیر، روی نام رشته کلیک کنید.

علوم ریاضی و فنی    علوم تجربی      رشته علوم انسانی

رشته هنر    زبان های خارجی

 

دسترسی به سوالات و دفترچه های کنکور سراسری

سوالات کنکورسراسری

 

دسترسی به نمونه سوال

دریافت نمونه سوال

مطالب مرتبط با موضوع